KIKI VAN DEURSEN / by Atlynn Vrolijk

REALISTISCH NAAKT VOLGENS DE REGELS VAN KIKI

Een feminist zou Kiki van Deursen (31, actrice), bekend van o.a. De Affaire, Smeris en Van God Los, zichzelf niet direct noemen, daarvoor vindt ze het woord te beladen. Maar haar inborst is er wel naar. Ze heeft liever de hoofdrol dan de gastrol, vindt dat vrouwelijke rollen even gewichtig moeten zijn als de mannelijke en gaat alleen naakt als dit het verhaal ondersteund en niet om het ‘heroïsche’ mannelijke karakter bijval te geven. Bijna was ze geen actrice geworden, maar ‘iets met biologie’, totdat ze alsnog een plek kreeg op de Toneelschool & Kleinkunstacademie in Amsterdam. Ze speelt het liefst realistische, sterke karakters, met de nodige bagage. Hoewel er naar eigen zeggen altijd twijfel is over haar spel, komt ze nergens beter tot haar recht dan voor de camera. 

Ook voor de camera van VILAIN&GAI laat ze zich ‘regisseren’ met een professionaliteit die kenmerkend is voor jonge ambitieuze actrices. Ze begrijpt dat iedere kleine verandering van beweging invloed heeft op het beeld. We praten met haar over de vrouwelijke beeldvorming in film en tv en haar aandeel hierin.

Je lijkt geen moeite te hebben met naakt te gaan voor de camera? ‘Als het vanuit een mooie hoek is geschoten, heb ik geen moeite met naakt. Een naaktshot met de benen wijd vind ik daarentegen niet nodig. Ik vind de suggestie van naakt mooi; een silhouet, een subtiel stuk bloot van de zijkant gefilmd. Als ik naakt moet voor televisie wil ik altijd precies weten hoe, wat en waarom. Je loopt toch in je blootje op zo’n set rond. Op de film zie je misschien alleen een silhouet, maar de crew kijk recht in alles.’ 

Heb je inspraak in hoe een naaktscène er op beeld uit komt te zien? ‘Het wordt sowieso eerst van tevoren besproken. Ik heb bijvoorbeeld een keer een scène gelezen waarin ik in mijn eigen huis op zoek was naar mijn onderbroek en beha. Dat vond ik een rare vondst. Het is toch mijn eigen huis, ik weet dan toch waar mijn ondergoed ligt? Ik vind dat naakt situeren om naakt te situeren. Dan ga ik in onderhandeling.’ 

Lukt het op zo’n moment de regisseur te overtuigen? ‘Er wordt altijd heel respectvol omgegaan met de ideeën die ik over bepaalde scènes heb. Iedereen heeft als doel iets moois te maken. Als een schaduw op mijn blote borst mij helpt in spel, dan is dat de optie waar we voor moeten gaan.’ 

Heb je het idee dat mannelijke regisseurs daar anders mee omgaan dan vrouwelijke? ‘Iedere regisseur is anders, ongeacht of het een man of een vrouw is. Ik heb nog maar met weinig vrouwelijke regisseur samengewerkt. Bij Annemarie van de Mond, die drie afleveringen van Smeris regisseerde, merkte ik wel dat ze de liefdesscène meer bekeek vanuit het vrouwelijk oogpunt, anders dan een mannelijke regisseur.’

Voel jij als actrice het aandeel dat je hebt in de vrouwelijke beeldvorming? ‘Ja. Ik wil graag een vrouw presenteren in haar sterke maar ook in haar kwetsbare vorm. In mijn rol van Maartje (zoals het karakter van Kiki in Smeris heet, red.) speelde ik een naaktscène waarin ik onder de douche met mijn verkering stond en brak. Het naakte lichaam ondersteunde de kwetsbaarheid die Maartje op dat moment ervoer. Het karakter had zoveel narigheid achter de rug, en dan sta je daar, in je meest kwetsbare vorm onder de douche, met je verkering. In commerciële films en series worden vaak gastrollen geschreven zoals ‘het meisje dat even geneukt moet worden’. Dat zal ik niet zo snel meer spelen. Dat soort rollen worden geschreven om in dienst te staan van een mannelijk karakter. Je wordt ingezet om die mannelijkheid en stoerheid te benadrukken. Ik denk dan: zelf lig ik er nooit zo bij en de vrouwen die ik ken, doen zo helemaal niet.’

Hoe ga je als actrice om met kritiek? ‘Ik kan daar steeds beter mee omgaan. Ik nam het altijd heel erg persoonlijk. Als de regisseur vroeger bijvoorbeeld tegen me zei: ‘Nee het werkt niet zo, het zou beter zijn als je het wat lichter pakt’, dan dacht ik: zie je, hij vindt me slecht. Ik kan dit niet.’ 

Is dat een vrouwelijke eigenschap, die twijfel? ‘Mannen overschreeuwen hun twijfel. Zij krimpen thuis ineen. Ze laten het minder zien. Ik denk trouwens dat twijfel niet iets mannelijks of vrouwelijks is, maar iets persoonlijks. Ik heb van kleins af aan al moeite gehad met mensen die me onaardig of stom vinden, dat ik het niet goed genoeg doe. Ook als docenten me in de les alleen maar wilde regisseren. En dan zit je óók nog eens in een klas met studenten die altijd te horen hebben gekregen dat ze de beste waren. Dat levert strijd op. Daar kon ik in het begin helemaal niet mee omgaan.’

Wil jij de beste zijn? ‘Ja, ik wil graag de beste zijn. Ik wil ook graag de hoofdrol of de bijrol en niet de gastrol. Ik vind spelen gewoon heel erg leuk om te doen. Als je een grote rol hebt kun je echt een hele boog spelen en werk je intensief mee aan een verhaal. Ik vind een gastrol ook leuk maar dan kun je niet meer bijdragen aan de rol dan hoe die geschreven is. Jouw karakter staat dan in dienst van een ander personage.’ 

Actrices zijn vaak autonome, enigszins excentrieke figuren. Hoe heeft dit zijn weerslag op je liefdesleven? ‘Ik ben nu drie jaar samen met mijn vriend. Hij heeft zelf een goedlopend restaurant in Amsterdam, we delen onze ambitie en het idee dat wat je doet tot een succes moet maken. Ik zei al vrijwel direct tegen hem dat ik geen kinderwens heb. We zijn nu drie jaar verder en nu zou ik het me wel kunnen voorstellen. Alleen ben ik 31 en ik zie het de komende vijf jaar niet gebeuren. Daar zijn we gewoon nog niet, daarvoor vinden we allebei onze carrières nog te belangrijk. Als er een kindje komt, staat dat op nummer één.’

Merk je dat je daarop beoordeeld wordt, als je zegt dat je geen kinderen wilt? Soms. Mensen gaan er vanuit dat ik moeder wil worden en zijn verbaasd als ik daar zelf nog niet zeker van ben. Er is vaker tegen mij gezegd dat ik echt een moedertype ben. Het is goed bedoeld, maar ik vind het geen compliment. Ik denk dan dat die mensen mij soft vinden en geen carrièrevrouw. Maar misschien is dat mijn eigen projectie. Als ik kinderen zou krijgen, zou dat moedergevoel me vast wel aanvliegen. Maar ik ben me er te bewust van hoe het alles in je leven zal veranderen en wil dat nu nog niet.’ 

Wie zijn jouw vrouwvoorbeelden? ‘De Deense actrice Sofia Helen. De rol die zij in The Bridge vertolkte, is de mooiste vrouwenrol die ik ooit heb gezien. Dat karakter was zo goed uitgewerkt. Ze speelt een vrouw die een beetje autistisch is, maar daardoor zo geniaal. Als ik interviews met haar lees of zie, is ze een totaal andere vrouw. Ze is zo goed getransformeerd naar een ander karakter, ze gebruikt daarvoor haar hele fysiek. Ik kijk ook graag naar Lena Heady in de rol van Cersei Lannister in Game of Thrones. Ze speelt zo ijskoud en zo naturel. Ze beweegt haar gezicht amper en toch speelt ze groot.’ 

kiki_50.jpg

Je houdt niet van luchtig spel? ‘Nee, ik houd van drama, maar wel van realistisch drama. Ik kan niet tegen toneeltje spelen, ik houd van echte verhalen. Van een karakter waar van alles inzit. Iemand met bagage. Hoewel dit misschien zweverig klinkt, vind ik spel een manier om te reflecteren op de wereld. Voor Van God Los speelde ik een personage die het vriendje van haar vriendin afpakt. De vriendin kon daar niet mee omgaan, zij voelde zich zo gekwetst en verraden en de enige manier om met die emotie om te gaan was om mij van de wereld te laten verdwijnen. Ze kon niet praten, geen ruzie maken, ze wilde me alleen maar dood hebben. De serie is gebaseerd op een waargebeurd verhaal, dit is dus echt gebeurd. Ik vond dat zo’n goede les. Ik had ineens veel begrip voor die daad. Als iemand nooit heeft geleerd om met zijn emoties om te gaan, in hoeverre is dit dan schuld? Het geeft in ieder geval inzage in de gedachten en gedragingen van mensen.’  

Is dat belangrijk voor je; begrip kweken? ‘Ja. Op De Parade speel ik in de voorstelling Winnen Is Belangrijker Dan Meedoen een psychopaat die een pleidooi houdt voor geweld. ‘”Liever een scheef gebit dan scheve verhoudingen. Al die mooie woorden, laat ze achterwege. Een goed geplaatste klap en je bent klaar.” Het eerste dat we doen als we ons lichaam onder controle hebben, is slaan. Daarna leren we dit weer af. We leren ons te beschermen om ons vervolgens weer in te houden. Een half uur lang praat mijn personage op het publiek in, waarna deze bijna overtuigd is dat er meer geslagen dan gesproken moet worden. Gewoon even vechten en klaar. Als je de tent uitloopt, denk je wel weer wat een onzin, we moeten gewoon vergaderen in plaats van elkaar de hersenen inslaan. Dat vind ik dus zo interessant aan acteren, om iedere rol zo overtuigend neer te zetten dat de kijker erin wordt meegezogen. Om het menselijke van het personage te tonen, hoe anders dat ook is.’ 

Photography by Vilain & Gai / Interview by Marjolein Stormezand / Designer pieces by Romy van Eijk

Photography by Vilain & Gai / Interview by Marjolein Stormezand / Designer pieces by Romy van Eijk